Sosyal Medyada Paylaş: FacebookSosyal Medyada Paylaş: Twitter

Köpekler Kategorisi

  • Okunma: 6913 defa

Köpeklerde Zehirlenme

Zehir: Canlının biyolojik görevlerini bozarak onda zararlı olan veya onun ölümüne yol açabilen herhangi bir maddedir

Zehirlenme :

Bir zehirin etkisi ile vücudun tamamı veya bir kısmında faaliyetlerin bozulması ve zehirin vücuttan atılması sonucu bozulan görevlerin normale dönmesi veya dönüşümsüz bozukluklar ya da ölümle sonuçlanan bir olaydır.

Zehirlerin Sınıflandırılması :

Zehirler başlıca 4 gruba ayrılır.

1-Kaynaklarına göre

2-Kimyasal yapılarına göre

3-Fiziksel özelliklerine göre

4-Vücuttaki etkilerine göre 

Daha bildik şeylerle anlatmaya çalışırsak; köpekleri zehirleyen maddeler:

Köpeklerde zehirlenmeye yol açan birçok farklı madde bunuyor. Bu maddeler şunlar;

Bitkiler
İlaçlar
Evlerde kullanılan temizlik malzemeleri (çamaşır suyu, deterjan vb.)
Haşere ilaçları
Pire tozu, şampuan gibi ürünler
Karbon monoksit
Küflenmiş peynir
Çikolata (çikolata köpekleri kör eder mi yazımızda çikolatanın köpeklere verdiği zararlar ile ilgili geniş bilgi bulabilirsiniz)
Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler (esrar, alkol, kokain vb. gibi maddeler) Köpekler bira içer mi yazımızda alkolün köpekler üzerindeki etkisi ile ilgili geniş bilgi bulabilirsiniz.

Belirtiler

Köpeklerde zehirlenme belirtileri şunlardır;

İshal ve kusma(kimi zaman hayvanın kusmuğunda ya dışkısında kan bulunabilir)
Aşırı heyecan, titreme
Uyuşukluk, depresyon
Ağızdan salya akması, köpürme, aşırı sulanma
Ağız yaraları
Hayvanın ağzından ya da anüsünden kan gelmesi
Felç, koma

Maruz Kalma Yolları :

Zehirler vücuda solunum, sindirim ya da deriden emilmek suretiyle girerler. Sağlam deriden genellikle emilmezler ancak deri üzerinde açık yara varsa emilme olabilir. Zehirli böcekler sokması, yılan ısırması, akrep sokmaları da deri yoluyla zehirlenmelere sebep olur. Gaz ya da buhar niteliğindeki zehirler ise solunan havayla birlikte vücut içerisine girerek zehirlenmeye sebep olur. Yenilen gıdaların içinde zehirli maddelerin bulunması ya da gıdaların bozuk olması sindirim yoluyla zehirlenmeye sebep olur. Hayvanlarda zehirlenme olaylarında yaş, cinsiyet, tür, vücut ağırlığı, sağlık ve hastalık hali, beslenme ve alınan zehir miktarının önemi vardır.

Tür :

Türler arasında ki anatomik ve yapısal farklar, aynı zehir olmasına karşı farklı klinik belirtilere sebep olur. Örneğin aynı miktardaki zehir geviş getirenlerin 4 mideli olması zehirli maddenin büyük kısmının yıkımlanmasına ve kedi-köpek gibi 1 mideli hayvanlara göre daha az zehirlilik etkisi meydana gelmektedir

Yaş :

Çok genç ve yaşlı hayvanlar zehirle karşı duyarlıdır. Bunun sebebi zehirlerin atılmasında en önemli iki organ olan karaciğer ve böbreğin gençlerde yeterince gelişmemiş, yaşlılarda ise bu organların işlevlerinin azalmasına bağlıdır.

Cinsiyet :

Hayvanların cinsiyeti ve dolayısıyla bazı hormonsal durumları bir maddenin etkiliğini az-çok değiştirebilir. Örneğin erkeklik hormonu karaciğerde bir takım enzimlerin salgılanmasını artırır. Vücuda giren zehirin aktif olması bu enzimlere bağlıysa erkekler etkilenmezken dişiler de zehirlilik belirtileri ortaya çıkabilir. Dişiler de ise vücutlarında yağ oranı fazladır. Bu da özellikle kloroform denilen bir zehrin aynı dozlarından dişiler etkilenmezken erkekler için öldürücü olabilmektedir. 

Sağlık ve Hastalık Hali :

Organların durumu ilaç ve zehirlerin etkileri üzerinde önemli değişiklikler yapmaktadır. Kimyasal maddelerin atılması ve parçalanmasında karaciğer ve böbrek birinci derecede görev yaptıklarından, bu organların görevlerinde oluşabilecek bir değişme bunların zehirliliğini önemli derecede etkiler. Zehirlerin istenmeyen etkilerinin şiddeti ve sıklığı artar. Böbrek hastalıklarında böbrekten süzülme, böbrek kanallarından salgılanma suretiyle atılmaları azalacağından, karaciğer hastalıklarında ise parçalanma süreleri artacağından vücutta zehir daha fazla kalarak olumsuz etki yapacaktır.

Önemli Zehirlenmeler :

Etilen Glikol :

Zehirlenmeye yol açan etilen glikol veya antifriz adı verilen araba motorlarındaki soğutucu su içerisine katılan donmayı önleyici bir maddedir. Bu madde tatlı ve hoş lezzette olduğundan yere döküldüğünde kedi ve köpekler tarafından iştahla yalanması sonu antifriz zehirlenmesi olmaktadır. Bu madde damar ve sinir sistemi üzerine olumsuz etki yapar Madde alındıktan.30–60 dk sonra belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtiler kusma, salya artması, halsizlik, kramplar şeklindedir. Kedilerde, huzursuzluk ve bayılma görülür. 

İlkyardım:

Hayvan kusturulmalıdır. Bunun için ılık su içerisinde tuz eritilerek verilir. Kas içi kortizon (prednol ampul)yapılmalıdır. En geç 13–15 saat içinde veterinere ulaşılmalıdır.

Antu, Castrix, Dicumarin (warfarin) Zehirlenmesi :

Zehirlenme nedenini fare mücadelesinde kullanılan ilaçlar oluşturur. Ağız yoluyla alınan zehirin sindirim kanalından emilimi çok hızlıdır. Zehirin alınmasından sonra yaklaşık bir saat içinde zehirlenme belirtileri görülebilir. Ölüm çoğu zaman kaçınılmaz gibidir. Ancak erken müdahale ile 12 saatten fazla yaşayabilenlerde kurtulma olabilir.

Antu köpeklerde kusma merkezini etkileyerek kusmaya neden olur bu da doğal bir korunma getirir. Kusma ile zehir dışarı atıldığından emilecek miktarın dolayısı ile etkileyen zehir miktarının azalması fayda sağlar. Ancak midenin dolu olması bu duruma ters etki yapar çünkü mukozada oluşan irkilti gecikir ve zehirin vücutta kalmasına neden olur.

Alınan zehirin sindirim kanalından emilimini takiben ilk gelişim akciğer ödeminin oluşmasıdır. Ödem şekillenmesini takiben oksijen yetersizliği ve buna bağlı metabolizmalarda aksamaların şekillenmesi nedeniyle solunum güçlüğü ve koma sonucu ölüm şekillenir. .

Başlangıçta salya akıntısı vardır. Su içmek ister ancak kusmalar başlar. Bu devrede huzursuzluk ve halsizlik gibi belirtilerde izlenebilir. Kusmaları takip eden en belirgin bulgu solunum güçlüğüdür. Nabız hızlıdır ancak güçsüz olarak hissedilir. Sallantılı bir yürüyüş ve kasılmaları takiben iyice halsizleşir ve yerden kalkamaz. Vücut ısısında düşme, öksürük, kanlı ve köpüklü burun akıntısı, deride küçük kanama odakları ilerleyen dönemlerde gözlenebilen belirtilerdendir

Antu’ya karşı duyarlılık yönünden hayvan türleri arasında fark olduğu gibi zehirin miktarı, köpeğin aç veya tok oluşu, yaşı ve kolay kusabilmesi gibi pek çok faktör zehirliliği üzerine etkin rol oynamaktadır.

Dicumarin zehirlenmesinde ise; bu zehir kanın pıhtılaşma yeteğini kaybettirir. Bu nedenle çeşitli organlarda kanamalar şekillenir ve ölüm nedeni iç kanamadır.

İlkyardım :

Etkin bir antidotu olmadığından erken müdahale ile zehirin vücuttan uzaklaştırılması tedavide önemlidir. Dikumarin zehirlenmelerinde hayvana K vitamini, konakion gibi kan kesiciler verilmelidir. 

Arı Sokması :

Yaban arıları, bal arıları veya eşek arıları tarafından sokulma nedeniyle, zehirlenme oluşur. Lokal etki özellikle sokulan bölge yönünden önem taşımaktadır. Ağız içi veya boğaz bölgesinden sokmalarda, bölgede oluşan şişkinliğe bağlı olarak şekillenen solunum güçlüğü nedeniyle ölüm görülebilir. Oysa farklı bir bölgede oluşan lokal bir şişkinlik fazla bir önem taşımayabilir. Ayrıca göz çevresinde oluşan şişkinlikler körlüğe ve bel bölgesinde oluşan şişkinlikler sinirlere baskı yaparak felçlere neden olabileceğinden önemlidir.

Birden fazla sayıda arı sokması halinde yoğun zehir alımı sonucunda kısa sürede zehirin damarlara sızması ile genel etki başlayabilir ve zehirlenme belirtileri görülebilir.

Yapılan araştırmalar arı zehirinin farklı iki bezin salgısının karışımından oluştuğunu ve bu nedenle iki farklı etki oluşturduğunu göstermektedir.

Arının iğnesini sokması ile birlikte zehir deri yolu ile vücuda girer ve öncelikle bölgesel daha sonrada genel etki yaparak zehirlenmeye neden olabilmesine karşı bünyesel duyarlılığı olan köpeklerde tek bir arı sokması dahi öldürücü olabilir.

Aniden acı bir çığlık atılması, huzursuzca koşmaya başlaması, sokulan bölgeyi yalamak istemesi belirgin klinik bulgulardır. Sokulan bölgede kızarıklık ve şişkinlik gözlenebilir. Bölgede kaşıntı belirgindir.

Ancak arının yutulması sırasında ağız içinde oluşan sokma olaylarında belirgin bulgu boğazına bir şey takılmışçasına çıkarma çabaları ve ilerleyen bir solunum güçlüğüdür. .

İlkyardım :

Zehirin genel etkisine karşı antihistaminikler (Avil, sistral) yapılmalı bölgeye amonyak sürülmelidir.

Organik fosforlu ve Karbamatlı Böcek Öldürücüler :

Kullanım alanlarının fazla olması pek çok yolla temasa ve dolayısı ile zehirlenmeye neden olduğundan sık karşılaşılan zehirlenmelerden biri olarak kabul edilebilir.

Kediler yiyecekleri konusunda daha titiz ve dikkatli olduklarından kedilerde görülme oranı köpeklere göre daha azdır. Kedilerde ölmüş farenin yenilmesine bağlı olarak veya tarımsal alanların havadan ilaçlanmasına bağlı olarak daha kolay şekillenebilir.

Ayrıca ilaç kaplarının kullanılması veya açıkta bırakılması, insektisid tedavisinde ilaçların iyi doze edilememesi gibi bir nedenle zehirlenme şekillenebilir.

Bu zehirler; sindirim, solunum, deri yoluyla vücuda girebilir. Tüm vücuda yayılırlar ve yüksek dozları bu nedenle ani ölümlere neden olabilir.

Vücuda girdikten sonra başta karaciğer olmak üzere dokuları etkiler. Genel olarak organik fosforlu insektisidlerin çoğu uğradığı değişim sonucunda suda kolay çözünen hale dönüşerek zehirlenmenin hızla şekillenmesine neden olurlar. Vücutta tüm sinir uçlarında, düz kaslarda merkezi sinir sisteminde birikerek sinirlerin aşırı uyarımına neden olur.Ölüm genellikle solunumun durmasına bağlı olarak şekillenir.

Klinik belirtilerin görülmesi etkene ve miktara göre de değişik sürelerde olabilir. Bu belirtiler zehirin alınması ile hemen görülebileceği gibi bir iki saat içerisinde başlayabilir.

Genellikle ilk görülen belirti salya artışı ve çeşitli kas kümelerinde gözlenen seğirme ve titremelerdir. Kaslardaki güçsüzlüğe bağlı olarak sallantılı bir yürüyüş görülebileceği gibi kısmi felçlerde şekillenebilir.

Bulantı, kusma, sancı ve kramp, istem dışı idrar ve dışkılama soluk alıp vermede güçlük, dil, göz kapağı ve yüz kaslarında titremeler, refleks kayıpları görülebilir. Oksijen yetersizliği sonucu ölüm şekillenir.

Tüm zehirlenmelerde olduğu gibi erken müdahale hayat kurtarıcı olabilir.

Tedavisinde önemle dikkat edilmesi gereken solunumun desteklenmesidir.

İlkyardım :

Eğer organik fosforlu bir madde ile zehirlendiğini düşünüyorsanız veteriner hekimin müdahale etmesi için beklenilen sürede sizin yapabileceğiniz en iyi yardım öncelikle kusmasını sağlamak amacıyla ılık tuzlu su içirmek ve kolay soluk alıp verebileceği bir pozisyona getirmektir. Bunun için hayvanın dilini dışarı çıkartmak rahat soluk alıp vermesini kolaylaştırır. Ortamın bol oksijen almasını sağlamak ve solunum durduğunda eğer yapabiliyorsanız suni teneffüs yaptırmaktır. Ayrıca deri altı ya da kas içi atropin uygulanmalıdır.

Methomyl :

Karbamat grubu zehirlerdendir. Piyasada Lannate20,Lannate 90,Lenox, Nudrin isimleriyle satışa sunulmaktadır. İnsanlar ve hayvanlar için öldürücüdür. Sineklerle mücadele için kullanılmaktadır. Bu etken madde sinirim yani ağız yoluyla alındığında olumsuz etkisi şiddetli ortaya çıkmaktadır. Deri yoluyla alınması zayıftır. Ancak deriniz üzerinde açık yara varsa zehirlenme belirtileri ortaya çıkar. Hayvan ve insanların vücutlarında kolinesteraz denilen bir enzim vardır. Bu madde bu enzimin salgılanmasını önler. Hayvanların kaza ile ürünü yutmaları halinde güçsüzlük, kusma, kramp, göz bebeklerinde daralma, kaslarda kamp ve titreme görülebilir. şiddetli zehirlenme olgularında, solunum durması sonucu ölüm gerçekleşir.

İlkyardım :

Bu etkilerin ortaya çıkması halinde; öncelikle, hayvan kusturulmalı, ilacın vücuttan uzaklaştırılması sağlanmalı ve antidot olarak Atropin sülfat uygulanmalıdır.

Et Zehirlenmesi :

Köpekler kokuşmuş(leş) etleri yiyen hayvanlar olmadıkları için ağır et zehirlenmesi olayları ortaya çıkmaz. Hastalık hem hayvan sahibinde hem köpek veya kedisinde ortaya çıkmışsa zehirlenmenin kesin tanısı kolaylaşır. Tipik hastalık belirtileri ortaya çıkmayabilir. Kanlı kusma arasıra ishal dikkati çeker.


İlkyardım :

Hasta ılık tuzlu suyla kusturulmalıdır. En yakın zamanda veterinere götürülmelidir.

Nikotin Zehirlenmesi :

Nikotin zehirlenmesinde sigara izmaritleri veya parçaları, tütün yapraklarının çiğnenmesi veya bunlarla bulaşık gıdaların hayvanlar tarafından yenilmesi neden olmaktadır. Zehirlenme en çok kedilerde görülür. Bu hayvanlarda zehirlenme belirtileri kusma, titreme. Kramplar ve kalp atımında hızlanmadır. Solunum felci sonunda ölüm gerçekleşebilir.

İlkyardım :

Hayvan kusturulmalı ve tıbbi kömür verilmelidir.

Yılan Isırması ve Eklem Bacaklıların Isırık Sokmaları :

Zehirli yılan ısırması olayları, orman çayır meralarda kedi ve köpeklerin zehirli yılanlar tarafından ısırılmasıyla meydana gelir. Yılanlar tarafından ısırılan hayvanlar aniden kötüleşir ve ölebilirler. Hayvanlar ısırıldıkları bölgeyi devamlı kaşır, sürter veya ısırırlar. Ayrıca kusma, huzursuzluk, dolaşımda bozukluk, akciğerde ödem ve felçler oluşur. Zehirli eklem bacaklı böceklerin ısırık ya da sokmalarında ani ağrıdan kaynaklanan keskin bağırış ve koşuşturmayla belirtiler görülmeye başlar. Isırılan bölgede ödem, şişlik oluşur. Eğer ısırılan yer boğaz bölgesinde ise bu bölgede ki şişlik hayvanın nefes alıp vermesine engel olacaktır. Genel olarak vücutta titreme, kasılma akciğer ödemi oluşur. Akrep zehirsiz ise sadece sokulan bölgede kaşıntı ve şişlik meydana gelecektir.

İlkyardım :

Yılan ısırmalarında ısırılan yerin üst kısmı boğulacak şekilde sıkıca bağlanır. Isırık yarası kesilerek kanatılır. Vakit kaybetmeden yılan anti serumu (eczane ve hastanelerden temin edilir)verilmelidir. Akrep sokmalarında, antihistaminik(avil, sistral) yapılmalıdır. Hayvan zaman kaybetmeden veteriner hekime götürülmelidir

Ev Temizlik Ürünleriyle Zehirlenme :

Evde bulunan bu maddelerden bir kısmı yakıcı özellikle olabilir. Çamaşır ve bulaşıkta kullanılan deterjanların hayvanlar tarafından alınması sonucu hayvanlarda bulantı kusma ve ishal şekillenir.


İlkyardım :

Bu maddelerin yakıcı özelliğinden dolayı kusturulmamalı, bunun yerine süt veya su içirilmelidir.

Etil Alkol Zehirlenmesi :

Fazla miktarda alkollü içki veya maya içeren maddelerin verilmesi hayvanda sarhoşluğa sebep olur. Bu haldeki bir köpek komik görünse de durumun kötüleşeceği hatta ölebileceğini bilmek gerekir. Heyecan, ağlama, sabit havlama, sayıklama hali, amaçsızca gezinme havyalarda görülenlerdir.

İlkyardım :

Hayvan kusturulmalıdır. Vitamin B uygulaması yararlı olacaktır. En kısa sürede veterinere götürülmelidir. Klinik olarak zehirlenme teşhisi koymak zordur çünkü pek çok hastalık ta zehirlenmeye benzer belirtiler görülebilir.Bunlar kedi ve köpek gençlik hastalığı,karaciğer hastalıkları,sinir sistemi hastalığı gibi.

Zehirlenmenin kesin teşhisi için;

1-Zehirin alındığının görülmüş olması

2-Zehirin saptanmış olması

3-Zehirlenmeye ait klinik belirtilerin belirgin olarak görülmesi

4-Hayvanın ne aldığını belirlemek üzere tatdıkları yiyecek ve yemek kaplarındaki artıkların laboratuar muayene yöntemleriyle kontrol edilmesi gerekir.

Zehirlenmelerde Alınacak Genel Önlemler :

Tüm bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere her zehirlenme vakasında aynı şeyleri yapamayız.

Özetlemek gerekirse;

İçerisinde ne olduğunu bildiğiniz gıdalar sonunda zehirlenme gerçekleşmişse (bozulmuş gıda, ilaç vs) zehirli maddenin vücuttan atılması için hayvan kusturulmalıdır. En kolay kusturma yöntemi ise bir bardak ılık su içerisinde 2 yemek kaşığı tuz eritilerek içirmektir. Kusturma sonrası aktif karbon verilmelidir.

Ancak içinde ne olduğunu bilmediğiniz yakıcı maddeleri almak suretiyle zehirlenme gerçekleşmiş ise bol miktarda su ya da süt içirilmelidir. Yakıcı olan bu maddeler mideye ulaşıncaya kadar zaten zarar vermiştir. Kusturma ikinci kez organların yanmasına sebep olur.

Derisi üzerine yakıcı bir madde dökülmüşse bölge su ile yıkanmalı zehir deri üzerinden uzaklaştırılmalıdır.

Solunum yoluyla zehirlenme gerçekleşmişse hayvanı bol oksijenli bir yere almalı ve soluk yolu açık tutulmalıdır. Hayvanın rahat nefes alıp vermesini sağlamak için sağ tarafına yatırılmalı ve başı aşağıya gelecek şekilde pozisyon verilmelidir.

Kimyasal bir maddeyle zehirlenmelerde (böcek ve tarım ilaçları vs) hayvan hemen kusturulmalıdır. Atropin enjeksiyonları yararlı olacaktır.

Fare ilacı ile zehirlenmişse kanamaları önlemek içi K vitamini yapılmalıdır.

Arı, böcek sokmalarında ise sokulan yer mümkünse kalp seviyesinden aşağıda tutulmalı sokulan bölgeye buz ve amonyak tatbik edilmeli ve antihistamikler yapılmalıdır(avil, sistral)

Evcil hayvanlarınız için bir ilkyardım çantası hazırlayın. Bu çantada bulunacak malzemeler evinizde bulanan evcil hayvan sayısı kadar olmalıdır.

Bu çantanın içinde bulunması gereken malzemeler:

Enjektör (gerektiğinde ilaç içirmek için), makas, cımbız veya pens,Turnike, tampon, sargı bezi, pamuk, flasterDijital bir termometre
Antiseptik bir solüsyon (Biokadin, Zefiran gibi )
Antibiyotikli bir merhem (Terramycin merhem, Furacin pomadı gibi)
Antihistaminik pomat veya tablet
Amonyak Atropin 

Kaynak: Vet. Hek. Seracettin ÖZTÜRK

Yorum Ekle

(*) ile belirtilen gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod kullanımına izin yoktur.


  • bilgi@petsinlife.com
  • E-Life Dijital Yaşam Teknolojileri A.Ş.
    Parseller Mah. Karadeniz Cad. No:33/I A2-12
    34773 Ümraniye - İstanbul
 

PetsinLife & Sosyal Medya

 
Design by CREAGATE

PetsinBlog

Makaleler